Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Nasıl İşler? Rezervasyondan Teslimata 8 Aşama

Uluslararası bir karayolu taşımasında kimler yer alır

Bir uluslararası karayolu taşımasında genellikle dört taraf bulunur; rollerinin karıştırılması gecikmelerin en sık nedenlerinden biridir:

• Gönderici: malı teslim eden taraf, genellikle satıcı veya ihracatçı.
• Taşıyıcı: malı fiziksel olarak taşıyan, yüklemeden teslime kadar ondan sorumlu olan ve CMR'yi düzenleyen veya imzalayan şirket.
• Gümrük müşaviri: ihracat ve ithalat beyannamelerini yürütür. Bu, göndericinin veya alıcının kendi ekibi, bir forwarder ya da bağımsız bir müşavirlik olabilir; taşıyıcı değildir.
• Alıcı: varış noktasında malı teslim alan taraf, genellikle alıcı firma veya ithalatçı.

Sık karşılaşılan bir yanlış anlama, gümrük beyannamesinin taşıyıcı tarafından yapılacağını düşünmektir. Çoğu pazarda beyanname müşterinin veya onun gümrük müşavirinin sorumluluğundadır; taşıyıcının işi malı taşımak ve transit belgelerini (T1, TIR Karnesi) ile CMR'yi yönetmektir.

Rezervasyondan teslimata 8 aşama

1. Rezervasyon ve teklif

Süreç, göndericinin yükü tarif etmesiyle başlar: ağırlık, hacim, ölçüler, komple mi parsiyel mi taşınacağı, sıcaklık veya özel elleçleme ihtiyacı. Taşıyıcı buna karşılık güzergah, araç tipi ve tahmini transit süresine göre bir teklif sunar. Incoterm, yükleme/teslim adresleri ve özel gereksinimler de bu aşamada netleşir.

2. Araç ve güzergah planlaması

Rezervasyon onaylandıktan sonra taşıyıcı yüke uygun aracı ayırır ve güzergahı planlar; hangi sınır kapılarının kullanılacağı ve yükün TIR mi yoksa standart transit prosedürüyle mi hareket edeceği de bu aşamada belirlenir. Güzergah seçimi hem transit süresini hem her sınırda geçerli gümrük rejimini etkiler. Belirli güzergahlarda gösterge niteliğinde süreler için Türkiye'den Orta Asya'ya Karayolu Güzergâhları yazısına bakabilirsiniz.

3. Yükleme ve evrak

Yükleme noktasında mal kontrol edilir, sayılır ve araca yüklenir; CMR bu aşamada doldurulur. CMR Sözleşmesi uyarınca taşıyıcının kap adedini, işaret ve numaralarını, malın görünür durumunu kontrol etmesi ve bir sorun varsa CMR'ye çekince düşmesi gerekir; çekincesiz bir CMR, malın iyi durumda teslim alındığının kanıtı sayılır. Çeki listesi, fatura ve mala eşlik edecek sertifikalar da bu aşamada hazırlanır.

4. İhracat gümrüğü

Araç çıkış ülkesinden ayrılmadan önce gönderici (veya onun gümrük müşaviri) ihracat beyannamesini verir. Beyanname tamamlanınca, malın her sınırda vergi ödemeden transit ülkelerden geçebilmesi için genellikle bir T1 veya TIR Karnesi açılır. Bu aşama gümrük ve evrak işidir, taşımacılık değildir; taşıyıcının burada yapması gereken, CMR ve transit evrakının hazır ve yükle tam örtüşür halde olmasını sağlamaktır.

5. Transit ve sınır geçişi

Araç, TIR Karnesi veya T1 himayesinde bir veya birden fazla transit ülkeden geçer. Her sınırda gümrük, transit belgesini mühürle ve gerektiğinde yükle karşılaştırır. Güzergah değişikliği, aktarma veya gecikme gibi durumlar evraka yansıtılmalıdır; çünkü transit belgesiyle fiili yük arasındaki uyumsuzluk sınırda yaşanan gecikmelerin en sık nedenlerinden biridir.

6. İthalat gümrüğü

Varış ülkesinde alıcı (veya onun gümrük müşaviri) ithalat beyannamesini verir ve varsa gümrük vergisi ile diğer vergileri öder. 4. aşamada açılan transit belgesi, mal varışta gümrüğe sunulunca kapatılır ve mal resmen teslimata serbest bırakılır.

7. Varış ve boşaltma

Taşıyıcı aracı, üzerinde anlaşılan boşaltma noktasına teslim eder. Yüklemede olduğu gibi, alıcının boşaltmadan önce veya sırasında malı CMR ile karşılaştırması gerekir; bir hasar veya eksiklik varsa bu noktada kayıt altına alınmalıdır, çünkü zamanında çekince düşülmezse CMR malın tarif edildiği gibi teslim edildiğini varsayar.

8. Teslim belgesi

Alıcı malı kabul ettiğinde CMR'yi imzalar ve bu imza teslim belgesi (POD) haline gelir. İmzalı nüsha taşıyıcıya, talep edilirse göndericiye de geri döner ve o sevkiyatın evrak sürecini kapatır. İleride bir talep gündeme gelirse, bu imzalı CMR ve yükleme veya teslimde düşülen çekinceler asıl kanıttır; sürecin nasıl işlediği için CMR'de Taşıyıcı Sorumluluğu, Hasar ve Tazminat yazısına bakabilirsiniz.

Her aşamayı kim yürütür

Tüm süreç ne kadar sürer

Toplam süre; güzergaha, kullanılan sınır kapılarına ve gümrük işlemlerinin her iki uçta ne kadar hızlı tamamlandığına bağlıdır, her güzergaha uyan sabit bir rakam yoktur. Yükleme ve boşaltma genelde yol süresinin dışında her iki uçta ek zaman gerektirir; kuyruklu bir sınır veya eksik bir transit belgesi bunu daha da uzatabilir. Türkiye'den Orta Asya'ya belirli güzergahlarda gösterge niteliğinde gün aralıkları için Türkiye'den Orta Asya'ya Karayolu Güzergâhları yazısına bakabilirsiniz.

Gecikmeler gerçekte nerede oluşur

Pratikte gecikmeler sürece eşit dağılmaz, üç noktada yoğunlaşır: geç verilen veya eksik evraklı ihracat/ithalat beyannamesi, sınırda fiili yükle örtüşmeyen bir transit belgesi ve yüklemede düzgün kaydedilmemiş bir CMR çekincesi (bu, sonradan bir talebi zorlaştırır). Evrakın araç yola çıkmadan önce, yoldayken değil, teyit edilmesi bunların çoğunu önler.

Dealti Logistics ve bu süreç

Dealti Logistics, Türkiye ile Orta Asya arasında karayolu taşımacılığı yapar ve her sevkiyatta bu süreci izler: güzergah ve araç planlaması, transit (T1 / TIR) ve CMR evrakı, yükleme, sınır geçişi ve teslimde koordinasyon. Gümrük beyannamesi müşterinin veya onun müşavirinin sorumluluğunda kalır; Dealti'nin rolü taşımacılık ile bunun etrafındaki transit ve teslim evrakıdır. Güzergah üzerindeki hizmetler için Komple Taşımacılık ve Gümrükleme Hizmetleri sayfalarına bakabilir veya rezervasyon için teklif formunu kullanabilirsiniz.