Karayolu Navlun Fiyatı Nasıl Belirlenir? Teklifinizi Etkileyen 8 Etken

Bir taşıyıcının maliyeti nelerden oluşur?

Teklifi neyin değiştirdiğine bakmadan önce bir kamyonun işletme maliyetini bilmek gerekir. Fransa Ulusal Karayolu Komitesi (CNR) uzun mesafe çekici ve yarı römork işletmelerini her yıl inceler; yayımladığı dağılım Avrupa'daki en ayrıntılı açık kaynaklardan biridir.

Bunlar Fransa'ya ait rakamlardır; paylar ülkeden ülkeye ve güzergâhtan güzergâha değişir. Önemli olan yapıdır: uzun mesafe bir kamyonun maliyetinin kabaca yarısı sürücü ve yakıttır, kalanın büyük bölümü ise kilometreye değil zamana bağlıdır. Duran bir kamyon sahibine sürücü, araç ve genel gider maliyeti çıkarmaya devam eder. Aşağıdaki etkenlerin birkaçını tek başına bu nokta açıklar.

Navlun teklifini belirleyen 8 etken

1. Mesafe ve güzergâh

Mesafe doğal başlangıç noktasıdır, ancak güzergâh en az kilometre kadar önemlidir. Aynı iki şehir arasında çoğu zaman birden fazla yol vardır ve her birinin geçiş ücreti, transit bedeli, sınır kapısı ve toplam süresi farklıdır. Türkiye'den Orta Asya'ya karayolu güzergâhlarında Almatı'ya tipik toplam süre Rusya transit güzergâhıyla 16-19 gün, Azerbaycan üzerinden 19-22 gün, Hazar feribotuyla 25-29 gündür. Aracı ve sürücüyü on gün daha fazla meşgul eden bir güzergâh, haritadaki mesafe benzer olsa bile farklı bir maliyettir.

Bir teklifin her zaman belirli bir güzergâha göre verilmesinin ve rezervasyondan sonra güzergâh değişirse (örneğin bir sınır kapısındaki yoğunluk nedeniyle) fiyatın da değişebilmesinin nedeni budur.

2. Sevkiyat boyutu ve taşıma modu

İkinci soru, aracın ne kadarına ihtiyacınız olduğudur. Komple taşımacılıkta (FTL) aracı doldursanız da doldurmasanız da tamamının bedelini ödersiniz. Parsiyel taşımacılıkta (LTL) kullandığınız alanın bedelini ödersiniz ve araç başka göndericilerle paylaşılır.

Paylaşımlı taşımada fiyat yalnızca gerçek ağırlığa göre belirlenmez. Esas alınan ücretlendirilebilir ağırlıktır: gerçek ağırlık ile yükün kapladığı alanın ağırlık karşılığından hangisi yüksekse o. Kaplanan alan genellikle yükleme metresi (LDM) ile ölçülür. Mobilya veya yalıtım malzemesi gibi hafif ama hacimli yükler, kapladıkları taban alanı üzerinden fiyatlanır. Paletlerin üst üste konulup konulamaması da aynı nedenle önemlidir: istiflenemeyen palet, üzerindeki römork yüksekliğinin tamamını kullanmış sayılır.

Bu rakamları LDM hesaplayıcı ve hacim hesaplayıcı ile kendiniz kontrol edebilir, iki mod arasındaki seçim için Hangi Taşıma Tipi aracını kullanabilirsiniz. Ayrıntılı karşılaştırma Komple mi Parsiyel mi? yazısındadır.

3. Dönüş yükü dengesi

Yükünüzü teslim eden kamyon bir sonraki işine gitmek zorundadır. Teslim noktasının yakınında bekleyen ücretli bir dönüş yükü varsa, gidiş seferinin yalnızca kendi maliyetini karşılaması yeterlidir. Yoksa taşıyıcı, aracın sonrasında boş kat edeceği kilometreyi de fiyata yansıtmak zorunda kalır.

Boş km sektörün ölçülebilir bir gerçeğidir. Eurostat'a göre 2025'te AB'de karayolu yük taşımacılığındaki toplam araç kilometresinin %21,8'i boş geçti; bu oran ulusal taşımada %26,0, uluslararası taşımada %12,9 oldu. Bunlar AB ortalamalarıdır. Ticaret akışının dengesiz olduğu koridorlarda yükü az olan yön, genellikle yükü çok olan yönden daha ucuzdur; çünkü taşıyıcılar aracı geri getirecek yük için rekabet eder.

Gönderici açısından bunun anlamı şudur: aynı mesafenin yöne göre iki farklı fiyatı olabilir ve bir hattaki ticaret dengesi değiştiğinde o hattaki fiyatlar da değişebilir.

4. Sınırda ve feribotta kaybedilen süre

Uluslararası güzergâhlarda yolculuğun önemli bir bölümü sürüş değildir. Araçlar sınır kuyruklarında, transit ülkelerdeki gümrük idarelerinde ve bazı güzergâhlarda feribot sırasında bekler. Yukarıdaki maliyet dağılımının gösterdiği gibi sürücü, araç ve genel gider bu günlerin her biri için ödenir.

Bu yüzden taşıyıcılar bir güzergâhı en iyi senaryoya göre değil, aracın gerçekçi olarak kaç gün bağlı kalacağına göre fiyatlar. Uzun ve öngörülemez beklemeleriyle bilinen bir sınır kapısı veya deniz bacağı güzergâhı pahalılaştırır, ayrıca taşıyıcının bir sonraki yükü planlamasını zorlaştırır. Orta Koridor yazımızda anlatılan Hazar geçişindeki kapasite sınırı, hem transit süresine hem fiyata yansıyan bir darboğaz örneğidir.

5. Yakıt

Yakıt, büyük maliyet kalemleri içinde en oynak olanıdır. CNR dağılımında 2024'te uzun mesafe bir kamyonun maliyetinin yaklaşık %22'sini oluşturdu; motorin fiyatına bağlı olarak 2013'ten bu yana kabaca %20 ile %27 arasında değişti.

Fiyatlara etkisi hızlı olabilir. Transport Intelligence, Upply ve IRU'nun yayımladığı Avrupa karayolu navlun endeksine göre 2026'nın ikinci çeyreğinde sözleşmeli navlun endeksi 7,9 puan artarak 148,0'a, spot navlun endeksi 14,6 puan artarak 146,8'e çıktı; aynı dönemde büyük AB ekonomileri arasındaki sınır ötesi yük hacmi %1,6 geriledi. Artış ağırlıklı olarak yakıt ve işletme maliyetlerine bağlandı: motorin bir yıl öncesine göre ortalama %27 kadar pahalıydı. Talep düşerken fiyatların yükselmesi, maliyetin navluna ne kadar doğrudan yansıdığını gösterir.

Sektörde yakıt riski iki yaygın yolla yönetilir. Teklif yalnızca kısa bir süre için geçerli olabilir ya da uzun dönemli bir sözleşmede, motorin belirlenen bir eşiği aştığında navlunu güncelleyen bir yakıt ayarlama maddesi bulunabilir. Teklifleri karşılaştırırken her birinin geçerlilik süresine ve yakıtın sabit mi ayarlanabilir mi olduğuna bakın.

6. Transit belgeleri ve gümrük

Sınır geçmek belge gerektirir ve belgelerin bir maliyeti vardır. Transit halindeki sevkiyat T1 veya TIR Karnesi ile yol alır; hangisinin kullanılacağı güzergâha bağlıdır ve hem maliyeti hem sınırdaki süreyi etkiler. İhracat ve ithalat gümrük beyannamelerini genellikle gönderici ve alıcı adına bir gümrük müşaviri hazırlar.

İki teklif, yalnızca biri bu kalemleri içerdiği ve diğeri içermediği için farklı olabilir. Navlun bedeli normalde taşımayı kapsar. Gümrük müşavirliği ile varıştaki vergi ve harçlar, teklifte aksi yazmadıkça ayrıdır. Özellikle gümrük vergileri bir taşıma maliyeti değildir; ithalatçı ülkenin gümrük idaresine ödenir.

7. Yük tipi ve elleçleme

Ne taşıttığınız, hangi aracın gerektiğini ve yüklemenin ne kadar iş çıkaracağını belirler. Standart paletli yük, standart tenteli römorkla taşınır. Sıcaklık kontrolü gereken ürünler, alımı ve işletmesi daha pahalı olan frigorifik taşımacılık gerektirir. Standart ölçü ve ağırlıkları aşan yükler ağır ve gabari dışı taşımacılık ekipmanı, çoğu zaman da izin ve güzergâh planlaması ister. Bunların her biri uygun araç sayısını azaltır; daha küçük bir araç havuzu genellikle daha yüksek fiyat demektir.

Elleçleme süresi de hesaba girer. Teklif, yükleme ve boşaltmanın anlaşılan serbest süre içinde tamamlanacağını varsayar. Araç bu süreden fazla bekletilirse taşıyıcı demuraj (bekleme ücreti) talep edebilir. Yandan mı üstten mi yükleme yapılacağı, rampa olup olmadığı, sahada forklift bulunup bulunmadığı: aracın kapınızda ne kadar bekleyeceğini bu ayrıntılar belirler.

8. Sezon, bildirim süresi ve piyasa koşulları

Araç kapasitesi yıl boyunca sabit değildir. Tatil öncesinde, çeyrek sonlarında, hasat veya yoğun perakende dönemlerinde daha çok gönderici aynı anda araç arar ve fiyatlar yükselir. Kış ise uzun güzergâhların dağ ve deniz bölümlerine kendi belirsizliğini ekler.

Bildirim süresi de aynı yönde çalışır. Yarın için istenen araç, yarın boşta olan araçlar arasından ve o günün fiyatıyla karşılanır. Bir iki hafta önceden yapılan talep, taşıyıcıya aracı ve dönüş yükünü planlama imkânı verir; bu genellikle navluna yansır. Spot ve sözleşmeli navlun arasındaki fark da budur: spot navlun tek bir sevkiyatın bugünkü piyasadaki fiyatıdır, sözleşmeli navlun ise belirli bir dönemdeki düzenli hacim için anlaşılan, genellikle her iki yönde de daha istikrarlı olan fiyattır.

Teklife genellikle neler dahildir, neler değildir?

Uygulama taşıyıcıdan taşıyıcıya değişir; aşağıdaki tablo bir kural değil, genel bir kılavuzdur. Belirleyici olan teklifin kendi metnidir.

İki teklif nasıl adil karşılaştırılır?

Düşük rakam her zaman düşük maliyet demek değildir. Seçim yapmadan önce iki teklifin aynı hizmeti tarif ettiğinden emin olun:

• Aynı kapsam. İkisi de kapıdan kapıya mı, yoksa biri bir terminalde veya sınırda mı bitiyor?
• Aynı güzergâh ve transit süresi. On gün daha uzun süren ucuz bir güzergâh, stok ve kaçan teslim tarihi olarak navlunda kazandırdığından fazlasını kaybettirebilir.
• Aynı esas. Parsiyelde iki teklif de aynı ücretlendirilebilir ağırlık ve aynı istif varsayımı üzerinden mi fiyatlanmış?
• Aynı dahil kalemler. Transit belgesi, gümrük müşavirliği, sigorta ve serbest süre, tekliflerin sessizce ayrıştığı olağan yerlerdir.
• Geçerlilik. Fiyat ne kadar süre geçerli, yakıt sabit mi ayarlanabilir mi?

Doğru teklif için hangi bilgileri verin?

Revize edilen tekliflerin çoğu, ilk talep eksik olduğu için revize edilir. Aşağıdakilerden ne kadarını baştan verirseniz, ilk fiyat nihai fiyata o kadar yakın olur:

1. Yükleme ve teslim adresleri (en azından şehir ve ülke) ve teslimin firma sahasına mı, depoya mı, gümrük terminaline mi yapılacağı.
2. Malın cinsi; sıcaklık kontrolü veya özel elleçleme gerekip gerekmediği.
3. Koli veya palet sayısı, her birinin ölçüleri ve toplam brüt ağırlık.
4. Paletlerin üst üste konulup konulamayacağı.
5. Malın hazır olacağı tarih ve varsa teslim için son tarih.
6. Yükleme ve boşaltmanın nasıl yapılacağı: rampa, forklift, yandan veya arkadan yükleme.
7. İhracatta, ithalatta veya her ikisinde gümrükleme desteği isteyip istemediğiniz.
8. Yük sigortası teklifi istiyorsanız malın değeri.
9. Tek seferlik bir sevkiyat mı yoksa düzenli bir akış mı olduğu.

Dealti Logistics'ten teklif almak

Dealti Logistics, Türkiye ile Orta Asya arasında komple ve parsiyel sevkiyat taşır, gerektiğinde gümrükleme hizmetleri sunar. Her teklif, ilgili sevkiyat için, o sevkiyatın güzergâhı ve tarihlerine göre hazırlanır. Talep etmek için yukarıdaki bilgileri teklif al sayfamızdan iletebilirsiniz.