Çin'den Türkiye ve Kafkasya'ya Karayolu Taşımacılığı: Sınır Kapıları, Güzergâhlar ve Süreler

Hat nasıl işler?

Çin çıkışlı bir karayolu sevkiyatı, tek bir aracın fabrikadan alıcının kapısına kadar kesintisiz gittiği bir yolculuk değildir. Çoğu zaman beş aşamadan oluşur:

1. Çin içi nakliye. Mal, üretildiği şehirden Çin'in batısındaki sınır bölgesine (Sincan) Çin'de iç taşıma yapan araçlarla gelir.
2. Aktarma. Sınır bölgesindeki antrepolarda veya doğrudan iç nakliyeyi yapan araçtan, uluslararası seferi yapacak tıra aktarılır. Dealti Logistics'in Çin çıkışlı seferleri bu noktadan başlar.
3. Çin-Kazakistan sınırı. Araç Horgos, Alashankou veya Bakhty kapısından Kazakistan'a girer.
4. Kafkasya'ya geçiş. Kazakistan'dan sonra iki yol vardır: Hazar Denizi'ni feribotla geçip Azerbaycan'a çıkmak ya da Rusya'yı geçip Yukarı Lars kapısından Gürcistan'a girmek.
5. Varış ülkesinde gümrük ve teslim. Yük, varış ülkesinde ithalat gümrüğünden geçer ve alıcıya teslim edilir.

Çin içindeki nakliyenin süresi, malın Çin'in hangi şehrinden çıktığına göre değişir. Bu nedenle teklif isterken malın Çin'deki çıkış noktasını veya sınır bölgesinde hangi antrepoda hazır olacağını belirtmek önemlidir.

Çin-Kazakistan sınır kapıları: Horgos, Alashankou ve Bakhty

Çin ile Kazakistan arasında karayolu yüküne açık birkaç sınır kapısı vardır. Dealti Logistics'in Çin çıkışlı seferlerinde kullandığı üç kapı şunlardır:

Hangi kapının kullanılacağı, malın Çin'de nerede hazır olduğuna ve o dönemki sınır yoğunluğuna göre belirlenir. Kapılardaki kuyruklar sabit değildir. Örneğin Kazakistan ve Çin, yoğunluğu azaltmak için Nur Zholy-Horgos kapısında 7/24 çalışma ve kapasite artırımı gibi önlemler üzerinde anlaştı; yoğun dönemlerde ise Kazakistan tarafı kapıdan günlük geçebilecek tır sayısına sınır koyabiliyor. Bir kapıda bekleme uzadığında diğerini kullanabilmek, bu hatta zaman kazandıran en önemli esnekliktir.

Belge açısından üç kapı arasında fark yoktur: Çin, BM TIR Sözleşmesi'ne 2016'da taraf oldu, ilk TIR taşımaları 2018'de Horgos'tan geçti ve 2019'dan itibaren Kazakistan sınırındaki beş kapının tamamı TIR'a açıldı.

Varış ülkesine göre güzergâh ve süre

Bu süreler Dealti Logistics'in bu hatta gördüğü tipik aralıklardır, garanti edilen teslim süreleri değildir. Sınır kuyrukları, feribot beklemesi, hava koşulları ve resmi tatiller süreyi uzatabilir.

Azerbaycan ve Gürcistan: Hazar geçişi

Kazakistan'ın batısındaki Kuryk veya Aktau limanından kalkan feribotlar, Hazar Denizi'ni geçerek Bakü yakınlarındaki Alat limanına ulaşır. Tırlar gemiye kendi tekerlekleriyle girip çıkar; buna Ro-Ro taşımacılığı denir. Azerbaycan'a giden yük Alat'tan kısa bir mesafeyle teslim edilir, Gürcistan'a giden yük ise Azerbaycan'ı karayoluyla geçer. Bu koridorun genel yapısını ve son yıllardaki büyümesini Orta Koridor yazımızda anlattık. Hazar bacağında süreyi en çok etkileyen şey, feribot programı ve limandaki bekleme süresidir.

Ermenistan: tek güzergâh

Dealti Logistics, Çin'den Ermenistan'a giden yükleri yalnızca tek bir güzergâhla taşır: Çin, Kazakistan, Rusya, Gürcistan ve Ermenistan. Araç Rusya'dan Gürcistan'a Yukarı Lars kapısından girer, Gürcistan'ı geçer ve Ermenistan'a Gürcistan-Ermenistan sınırındaki Bagratashen kapısından ulaşır. Bu hat için başka bir güzergâh kullanılmaz.

Türkiye: iki koridor

Türkiye'ye giden yük için iki yol da kullanılır: Hazar feribotuyla Azerbaycan ve Gürcistan üzerinden ya da Rusya ve Yukarı Lars üzerinden Gürcistan'a, oradan Türkiye'ye. İki yolda da araç Türkiye'ye Gürcistan sınırından girer. Hangi yolun seçileceği, sevkiyat anındaki feribot ve sınır durumuna göre belirlenir.

Hazar mı, Rusya mı? Koridor seçimini ne belirler?

İki koridorun da güçlü ve zayıf yanları vardır; hiçbiri her zaman daha hızlı değildir.

• Hazar koridoru: Asıl belirsizlik feribottadır. Seferler gemi kapasitesine ve deniz koşullarına bağlıdır; limanda bekleme birkaç günü bulabilir.
• Rusya koridoru: Asıl belirsizlik Yukarı Lars'tadır. Bu kapı Rusya ile Gürcistan arasındaki tek resmi kara sınır kapısıdır ve özellikle kışın kötü hava nedeniyle tır trafiğine kapanabilir. Ocak 2026'da kapı tırlara kapatıldığında Rusya tarafında 1.700'ü aşkın tır bekledi; Şubat 2026'da bekleyen ağır vasıta sayısının 2.500 civarında olduğu bildirildi.

Bu nedenle teklif her zaman belirli bir güzergâha göre verilir ve sevkiyat yaklaştıkça güncel duruma göre koridor teyit edilir. Güzergâhın fiyata nasıl yansıdığını navlun fiyatı yazımızda ayrıntılı anlattık.

Belgeler: TIR karnesi mi, CMR mi?

Bu hatta her sevkiyatta bir CMR taşıma senedi düzenlenir. CMR, taşıma sözleşmesinin belgesidir; göndereni, alıcıyı, taşıyıcıyı ve yükü tanımlar.

TIR karnesi ise isteğe bağlıdır. Dealti Logistics, müşteri isterse sevkiyatı TIR karnesiyle, istemezse TIR karnesi olmadan CMR ile taşır.

• TIR karnesiyle: Mühürlü yük, geçtiği ülkelerde uluslararası bir gümrük teminatı altında, tek bir belgeyle ilerler; transit ülkelerde yük kural olarak açılıp muayene edilmez.
• TIR karnesi olmadan: Transit, geçilen ülkelerin kendi gümrük transit usulüyle yürür. Kazakistan ve Rusya Avrasya Ekonomik Birliği'nin ortak gümrük alanında olduğundan bu bölümde transit, birlik kurallarına göre işler; Azerbaycan ve Gürcistan kendi usullerini uygular.

İki yöntem de yükü varış ülkesine ulaştırır. Hangisinin uygun olduğu alıcının gümrük tercihlerine ve sevkiyatın niteliğine bağlıdır; teklif isterken belirtmeniz yeterlidir. Transit belge seçiminin mantığını T1 mi TIR karnesi mi yazımızda, transit ülke kavramını sözlükte bulabilirsiniz.

Varış ülkesinde yük, ithalat gümrük beyannamesi ile gümrükten çekilir. Bu işlem genellikle alıcının gümrük müşaviri tarafından yapılır; gerekirse gümrükleme hizmetlerimizden de destek alabilirsiniz. Ticari fatura ve çeki listesinin yükle birlikte eksiksiz hazır olması, varışta beklemeyi azaltan en basit adımdır.

Bu hatta hangi yükler taşınır?

Çin çıkışlı sevkiyatlarda en sık taşınan yükler sanayi makineleri ve ekipmanları, elektronik ve tüketici ürünleri, tekstil ve hazır ürünler, otomotiv yedek parçaları, plastik ve ambalaj malzemeleridir. Araç tipi yüke göre seçilir:

• Genel yükler için 92 m³ ve 120 m³ tenteli araçlar,
• Sıcaklık kontrolü gereken yükler için frigorifik araçlar,
• Ağır ve gabari dışı yükler için lowbed.

Yük bir aracı dolduruyorsa komple taşıma (FTL), birkaç palet veya birkaç metreküp ise parsiyel taşıma (LTL) genelde daha mantıklıdır. Çin'de birden fazla tedarikçiden alım yapan ithalatçılar, farklı tedarikçilerin mallarını sınır bölgesinde bir araya getirerek tek araçta taşıtabilir; buna konsolidasyon denir. Kararsızsanız komple mi parsiyel mi yazımız yardımcı olur.

Teklif için hangi bilgileri hazırlamalısınız?

İlk talepte ne kadar eksiksiz bilgi verirseniz, ilk fiyat nihai fiyata o kadar yakın olur:

1. Malın Çin'deki çıkış şehri ya da sınır bölgesinde hangi antrepoda hazır olacağı.
2. Varış adresi (en azından şehir ve ülke).
3. Malın cinsi; sıcaklık kontrolü veya özel elleçleme gerekip gerekmediği.
4. Koli veya palet sayısı, ölçüleri ve toplam brüt ağırlık; paletlerin üst üste konulup konulamayacağı.
5. Malın hazır olacağı tarih ve varsa teslim için son tarih.
6. TIR karnesi isteyip istemediğiniz.
7. Varışta gümrükleme desteğine ihtiyacınız olup olmadığı.
8. Yük sigortası istiyorsanız malın değeri.

Dealti Logistics ile Çin çıkışlı sevkiyat

Dealti Logistics, Çin'den Türkiye, Gürcistan, Azerbaycan ve Ermenistan'a düzenli karayolu taşıması yapar. Yük, Horgos, Alashankou ve Bakhty bölgelerindeki antrepolardan veya Çin içi nakliyeyi yapan araçlardan kendi araçlarımıza aktarılır; sınır geçişleri, transit belgeleri ve CMR süreci operasyon ekibimiz tarafından takip edilir. Sevkiyatınızın nerede olduğunu nasıl izleyeceğinizi takip yazımızda anlattık. Teklif için yukarıdaki bilgileri teklif al sayfamızdan iletebilirsiniz.