---
title: "CMR Nasıl Doldurulur? 24 Kutu Adım Adım Rehber"
description: "CMR belgesinin 24 kutusu, kim doldurur, kaç nüsha düzenlenir ve sık yapılan hatalar. 1956 CMR Sözleşmesi ve IRU 2007 modeline dayalı uygulama rehberi."
url: https://dealtilogistics.com/tr/insights/cmr-nasil-doldurulur-rehber
language: tr
date_published: 2026-09-02
date_modified: 2026-09-09
author: "Dealti Insights"
publisher: "Dealti Logistics"
---

# CMR Nasıl Doldurulur? 24 Kutu Adım Adım Rehber

_Özetle_

- CMR, uluslararası karayolu taşımalarında gönderici, taşıyıcı ve alıcı arasındaki taşıma sözleşmesini kanıtlayan sevk belgesidir; dayanağı 1956 Cenevre Sözleşmesi'dir.
- Belgede bulunması zorunlu bilgiler Sözleşme'nin 6. maddesinde sayılır; kutu numaraları formdan forma değişebilir ama içerik aynıdır.
- IRU 2007 modelinde form 24 kutudan oluşur: 1-5 ve 9-16 gönderici, 6-8 ile 17-24 taşıyıcı sorumluluğundadır.
- En az üç asıl nüsha düzenlenir (Madde 5): biri göndericide, biri malla gider, biri taşıyıcıda kalır.

**CMR**, uluslararası karayolu taşımalarında düzenlenen taşıma senedidir. Gönderici, taşıyıcı ve alıcı arasındaki taşıma sözleşmesinin varlığını, taşıyıcının malı hangi durumda teslim aldığını ve taşımanın koşullarını kanıtlar. Adı, Fransızca "Convention relative au contrat de transport international de marchandises par route" ifadesinden gelir.

## CMR'nin yasal dayanağı

CMR, 19 Mayıs 1956'da Cenevre'de imzalanan **Uluslararası Karayolu Eşya Taşıma Sözleşmesi**'ne (kısaca CMR Sözleşmesi) dayanır. Sözleşme; yükleme ve teslim ülkeleri farklı olan ve taraflardan en az biri Sözleşme'ye taraf bir ülkede bulunan her ücretli karayolu taşımasında uygulanır. Türkiye, Sözleşme'ye taraftır (2 Ağustos 1995'te katılmıştır).

Sözleşme, belgenin *hangi bilgileri içermesi gerektiğini* belirler; bu bilgilerin formda *hangi kutu numarasında* yer alacağını düzenlemez. Bu yüzden farklı matbaaların bastığı CMR formlarında kutu numaraları değişebilir. Bu rehberde, IRU'nun (Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Birliği) yaygın kullanılan 2007 model formu esas alınmıştır.

## CMR'de bulunması zorunlu bilgiler

CMR Sözleşmesi'nin 6. maddesine göre belgede şu bilgiler mutlaka bulunmalıdır:

- Düzenlendiği yer ve tarih
- Göndericinin adı ve adresi
- Taşıyıcının adı ve adresi
- Malın teslim alındığı yer ve tarih ile teslim edileceği yer
- Alıcının adı ve adresi
- Malın cinsinin genel tanımı ve ambalaj şekli (tehlikeli maddede genel kabul görmüş tanım)
- Kap adedi, özel işaretleri ve numaraları
- Malın brüt ağırlığı veya başka türlü ifade edilen miktarı
- Taşımaya ilişkin ücretler
- Gümrük ve diğer işlemler için gerekli talimatlar
- Taşımanın, aksi kararlaştırılmış olsa bile CMR Sözleşmesi'ne tabi olduğuna dair beyan

Uygulanabildiği hallerde eklenmesi gereken bilgiler de vardır: aktarma yasağı, göndericinin ödemeyi üstlendiği masraflar, teslimde tahsilat tutarı, malın beyan değeri, sigorta talimatı ve taşımanın tamamlanması için kararlaştırılan süre. Taraflar faydalı gördükleri başka her bilgiyi de belgeye ekleyebilir.

## CMR formunun 24 kutusu

Aşağıdaki tablo, IRU 2007 modelindeki kutuların ne içerdiğini ve kimin doldurduğunu özetler.

| Kutu | İçerik | Dolduran |
| --- | --- | --- |
| 1 | Gönderici: firma adı, adres, ülke | Gönderici |
| 2 | Alıcı: firma adı, adres, ülke | Gönderici |
| 3 | Malın teslim alındığı (yükleme) yer, ülke ve tarih | Gönderici |
| 4 | Malın teslim edileceği yer ve ülke | Gönderici |
| 5 | Göndericinin talimatları: gümrük işlemleri ve kodları, aktarma yasağı, sigorta talimatı | Gönderici |
| 6 | Taşıyıcı: firma adı, adres, ülke | Taşıyıcı |
| 7 | Müteakip taşıyıcılar (birden fazla taşıyıcı varsa her biri) | Taşıyıcı |
| 8 | Taşıyıcının malı teslim alırken çekinceleri ve gözlemleri | Taşıyıcı |
| 9 | Göndericinin taşıyıcıya teslim ettiği belgeler: fatura, çeki listesi, menşe belgesi vb. | Gönderici |
| 10 | İşaretler ve numaralar | Gönderici |
| 11 | Kap adedi | Gönderici |
| 12 | Ambalaj şekli | Gönderici |
| 13 | Malın cinsi | Gönderici |
| 14 | Brüt ağırlık (kg) | Gönderici |
| 15 | Hacim (m³) | Gönderici |
| 16 | Gönderici ile taşıyıcı arasındaki özel anlaşmalar | Gönderici |
| 17 | Ödenecek ücretler (navlun, ek masraf, gümrük vergileri, diğer) ve kimin ödeyeceği | Taşıyıcı |
| 18 | Diğer faydalı bilgiler: çekici ve dorse plakası, mühür no, TIR karnesi no, net ağırlık | Taraflar |
| 19 | Teslimde tahsilat (COD) tutarı | Taşıyıcı |
| 20 | Taşımanın CMR Sözleşmesi'ne tabi olduğu beyanı (form üzerinde matbu, değiştirilemez) | Matbu |
| 21 | Belgenin düzenlendiği yer ve tarih | Taşıyıcı |
| 22 | Göndericinin imzası ve kaşesi | Gönderici |
| 23 | Taşıyıcının imzası ve kaşesi | Taşıyıcı |
| 24 | Malın alıcı tarafından teslim alındığına dair kayıt, tarih, imza ve kaşe | Alıcı |

Formun alt kısmında ayrıca "taşıyıcıya ayrılmış, sözleşme dışı bölüm" bulunur. Taşıyıcı buraya kendi iç kayıtlarını (gümrük idaresi, kat edilen mesafe vb.) yazabilir; bu bölüm sözleşmenin parçası değildir.

## CMR'yi kim doldurur?

Formun kendi baskısındaki nota göre **gönderici** 1-5, 9-16, 18 ve 22 numaralı kutulardan sorumludur. Kalın çizgiyle çerçevelenmiş kutular (6, 7, 8, 17, 19, 20, 21, 23, 24) **taşıyıcı** tarafından doldurulur. Uygulamada belgeyi çoğu zaman tek bir taraf (genellikle taşıyıcı veya taşıma işleri organizatörü) düzenler; bu durumda bilgilerin doğruluğundan belgeyi hazırlayan taraf sorumludur.

## CMR kaç nüsha düzenlenir?

CMR Sözleşmesi'nin 5. maddesine göre belge **en az üç asıl nüsha** halinde düzenlenir ve gönderici ile taşıyıcı tarafından imzalanır (yerel hukuk izin veriyorsa imza matbu olabilir veya kaşe ile değiştirilebilir):

- Birinci nüsha göndericiye verilir
- İkinci nüsha malla birlikte gider
- Üçüncü nüsha taşıyıcıda kalır

IRU'nun pratik modelinde idari kayıt için dördüncü bir nüsha eklenir. Nüshalar genellikle renklerle ayrılır: kırmızı gönderici, mavi alıcı, yeşil taşıyıcı, siyah idari kayıt. Bu dördüncü nüsha yaygın bir uygulamadır ancak Sözleşme'nin zorunlu kıldığı bir şey değildir.

## Sık yapılan 6 hata

### 1. Araç plakasını yanlış kutuya yazmak

Resmi formda araç plakası için ayrı bir kutu yoktur. Çekici ve dorse plakası, mühür numarası ve TIR karnesi numarası **kutu 18**'e yazılır. Plaka, kutu 23'teki taşıyıcı imza alanına yazılmaz.

### 2. Kutu 3 ve kutu 4'ü karıştırmak

Kutu 3, malın *teslim alındığı* (yükleme) yer ve tarihtir. Kutu 4, malın *teslim edileceği* yerdir. Bazı eski yerel formlarda bu iki kutunun yeri değişebilir; her zaman kutu başlığını okuyun.

### 3. Gümrük talimatlarını boş bırakmak

Gümrüğe tabi taşımalarda kutu 5'te gümrük işlemleri için gerekli talimatlar (antrepo adı, gümrük idaresi kodu vb.) belirtilmelidir. Bu bilgi eksikse araç sınırda bekleyebilir.

### 4. İmza ve kaşeyi eksik bırakmak

Kutu 22 (gönderici) ve kutu 23 (taşıyıcı) imza ve kaşe ile tamamlanmalıdır. Kutu 24 teslimatta alıcı tarafından imzalanır; belge ilk düzenlendiğinde genellikle boş kalır.

### 5. Çekinceyi tek taraflı yazmak

Taşıyıcı, kutu 8'e "ambalaj hasarlı", "sayım yapılmadı", "mühürlü araç teslim alındı" gibi çekinceler yazabilir. IRU kılavuzuna göre bu çekincelerin geçerli olması için gönderici tarafından da onaylanması gerekir.

### 6. Teslimde tahsilatı takip etmemek

Kutu 19'da teslimde tahsilat (COD) tutarı yazılıysa ve taşıyıcı bu tutarı tahsil etmeden malı teslim ederse, göndericiye karşı bu tutardan sorumlu olur.

## Teslimde tahsilat (COD) ve taşıyıcının sorumluluğu

CMR Sözleşmesi'nin 21. maddesine göre, mal alıcıya teslim edilirken tahsil edilmesi gereken bir "teslimde tahsilat" bedeli varsa ve taşıyıcı bu bedeli tahsil etmeden malı teslim ederse, taşıyıcı göndericiye karşı bu tutar kadar tazminatla yükümlüdür. Taşıyıcının alıcıya rücu hakkı saklıdır. Bu yüzden kutu 19 dikkatle doldurulmalı ve teslimat talimatı sürücüye net şekilde iletilmelidir.

## Dealti Logistics ile CMR süreçleri

Dealti Logistics, Türkiye ile Orta Asya arasındaki uluslararası karayolu taşımalarında transit (T1 / TIR) ve CMR süreçlerinin takibini üstlenir. [Hizmet verdiğimiz güzergahlar](/tr/hizmet-bolgeleri) ve taşıma çözümleri için [teklif formunu](/tr/teklif-al) kullanabilirsiniz.

Bu rehberdeki 24 kutuyu adım adım doldurarak CMR belgenizi çevrimiçi hazırlamak ve yazdırmaya hazır PDF olarak indirmek için [CMR Oluşturma Aracımızı](/tr/araclar/cmr-olusturucu) kullanabilirsiniz.

Kaynaklar

- [Uluslararası Karayolu Eşya Taşıma Sözleşmesi (CMR), Cenevre, 19 Mayıs 1956](https://treaties.un.org/pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=XI-B-11&chapter=11), özellikle Madde 5, 6, 8 ve 21; Türkiye\'nin katılımı 2 Ağustos 1995 (Birleşmiş Milletler Antlaşma Koleksiyonu).
- [IRU (Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Birliği)](https://www.iru.org), 2007 model CMR formu ve CMR bilgi kaynakları.

Kaynaklara erişim: Eylül 2026.

## Temel çıkarımlar

- Araç plakası, imza kutusuna (23) değil, kutu 18'e ("diğer faydalı bilgiler") yazılır.
- Kutu 3 malın teslim alındığı (yükleme) yer, kutu 4 teslim edileceği yerdir; sık karıştırılır.
- Kutu 8 çekinceleri geçerli olması için gönderici tarafından da onaylanmalıdır.
- Teslimde tahsilat (COD) varsa ve taşıyıcı tahsil etmeden mal teslim ederse, göndericiye karşı bu tutardan sorumludur (Madde 21).
- Belgeyi tek bir taraf düzenlese bile, yazılan bilgilerin doğruluğundan onu düzenleyen taraf sorumludur.

## Sık sorulan sorular

### CMR belgesi zorunlu mu?

Uluslararası ücretli karayolu eşya taşımalarında, yükleme ve teslim ülkelerinden en az biri CMR Sözleşmesi'ne tarafsa CMR düzenlenmesi Sözleşme gereğidir. Belgenin bulunmaması sözleşmenin geçerliliğini etkilemez ancak ispat ve gümrük açısından sorun çıkarır.

### CMR'yi gönderici mi taşıyıcı mı doldurur?

Formun baskısına göre gönderici 1-5, 9-16, 18 ve 22 numaralı kutulardan; taşıyıcı 6, 7, 8, 17, 19, 20, 21, 23 ve 24 numaralı kutulardan sorumludur. Pratikte belgeyi çoğunlukla taşıyıcı veya organizatör düzenler.

### Araç plakası CMR'de nereye yazılır?

Resmi formda plaka için ayrı kutu yoktur; çekici ve dorse plakası kutu 18'e ("diğer faydalı bilgiler") yazılır.

### CMR kaç nüsha düzenlenir?

CMR Sözleşmesi en az üç asıl nüsha ister: biri göndericide kalır, biri malla birlikte gider, biri taşıyıcıda kalır. IRU'nun pratik modeli idari kayıt için dördüncü bir nüsha ekler.

### CMR numarası resmi bir kurum tarafından mı verilir?

Hayır. CMR numarası taşıyıcının veya organizatörün kendi iç referans numarasıdır; resmi bir makam tarafından atanmaz.

### Bir araçta birden fazla CMR olabilir mi?

Evet. Farklı gönderici, alıcı, yük veya gümrük rejimi olan sevkiyatlar aynı araçta ayrı CMR'lerle taşınabilir.

### CMR'de gümrük kodu hangi kutuya yazılır?

Gümrük işlemleri için gerekli talimatlar ve kodlar kutu 5'e ("göndericinin talimatları") yazılır. Bazı yerel formlarda bu alan farklı numarada olabilir.

---

Source: [CMR Nasıl Doldurulur? 24 Kutu Adım Adım Rehber](https://dealtilogistics.com/tr/insights/cmr-nasil-doldurulur-rehber) - Dealti Logistics.